Matvandur köttur borðar. Hann er bara vandlátur um hvað, og hann er ekki að léttast. Köttur sem borðar ekki er veikur þangað til dýralæknir segir annað. Fólk notar sama orðið um hvort tveggja, og það fyrsta sem þarf að vita er hvort þetta er.

Köttur sem borðar ekki

Köttur sem hefur ekki borðað í sólarhring er dýralæknismál. Hjá kettlingi eru það tólf klukkustundir, ekki tuttugu og fjórar, og hjá of þungum ketti er líka flýtt á. Þegar köttur fær ekki næga orku flytur líkaminn fitu í lifrina hraðar en hún ræður við, og of þungir kettir eru í mestri áhættu.

Ráðið um að láta dýr svelta í sólarhring kemur úr hundaheiminum. Hjá ketti getur það búið til lifrarsjúkdóm úr því sem var bara matvendni. Köttur er aldrei sveltur.

Nefið ræður, ekki tungan

Kötturinn ákveður með nefinu. Hann hefur margfalt færri bragðnema en við, svo lyktin ræður nánast öllu og bragðið kemur á eftir. Hann hafnar matnum áður en hann smakkar. Þess vegna missir matur sem hefur staðið úti allan daginn aðdráttarafl, lyktin er farin úr honum.

Kötturinn vill mat við líkamshita, eins og nýveidda bráð, og blautfóður úr ísskáp er kaldara en nokkuð sem hann myndi borða úti í náttúrunni. Hitaðu það varlega að stofuhita eða rétt yfir, eða settu nokkrar matskeiðar af volgu vatni út í. Aldrei heitt, prófaðu á handarbaki eins og með pela. Þetta eina atriði leysir stóran hluta þess sem er kallað matvendni og það kostar ekkert.

Skálin skiptir líka máli. Breið og grunn skál úr keramík eða gleri, því plast tekur í sig lykt og lyktin ræður. Þvegin daglega, því gömul fita lyktar rammt fyrir hann. Fjarri kassanum, fjarri vatninu og á rólegum stað þar sem enginn getur króað hann af. Keramikskálar eru hér.

Stiginn sem enginn ætlaði að byggja

Kettir eru ekki matvandir að upplagi. Smekkurinn mótast á fyrstu mánuðum, og köttur sem fékk eina áferð og eitt merki fyrsta árið verður vandlátur alla ævi. Matvendni er ekki persónuleiki, og þess vegna er hægt að vinna á henni.

Algengasta orsökin er samt þessi: kötturinn hafnar matnum, þú býður eitthvað betra, kötturinn lærir að bíða. Stiginn er alltaf sá sami: þurrfóður, blautfóður, nammi, túnfiskur, kjúklingur af borðinu. Í hverju þrepi versnar næringin og næsta höfnun verður líklegri. Þetta er ekki þér að kenna. Þú varst hræddur um að kötturinn borðaði ekki og gerðir það sem virkaði.

Túnfiskurinn er endastöðin. Lyktin er svo sterk að þegar köttur hefur vanist honum verður allt annað lyktarlaust í samanburði. Kjúklingur af borðinu, ostur og pylsa gera það sama. Hann er ekki tekinn af í einu, heldur notaður sem álegg og magnið minnkað smám saman.

Og köttur sem hefur fulla skál allan daginn er aldrei svangur. Hann er ekki matvandur, hann er búinn að borða. Þá lítur hver máltíð út eins og höfnun. Mældir skammtar á föstum tímum skila matarlystinni á nokkrum dögum.

Þegar það er ekki matvendni

Mikilvægasta spurningin er hversu lengi þetta hefur verið. Matvendni frá kettlingsaldri er hegðun. Matvendni sem byrjaði í síðasta mánuði er heilsufarsmál þangað til annað er sannað, því minnkuð matarlyst er eitt algengasta einkenni sjúkdóma hjá köttum. Nýrun, verkur hvar sem er, magi, þarmar og skjaldkirtill geta öll birst sem matvendni. Ný matvendni með þyngdartapi er alltaf dýralæknir.

Köttur sem er farinn að hafna þurrfóðri en borðar blautfóður er líklega með tannverk, ekki að verða vandlátur. Merkin eru að hann taki þurrfóður og láti það falla, nagi á annarri hlið eða æli matnum ótuggnum. Slæm andremma er sterkasta merkið.

Köttur með stíflað nef borðar ekki, því hann borðar með nefinu. Hor, hnerri og vot augu, og hann þefar að matnum og snýr sér frá. Á meðan hjálpar volgur matur með sterkri lykt og mjúkri áferð.

Eldri köttur missir bæði lyktarskyn og bragð frá um tíu ára aldri, svo hann er ekki orðinn vandlátur, hann finnur einfaldlega minna. Tennur eru orðnar vandamál hjá stórum hluta eldri katta og nýrnasjúkdómur gefur ógleði án þess að kötturinn líti út fyrir að vera veikur. Þyngdartap hjá eldri kött er alltaf dýralæknir, líka þótt hann sé enn að borða.

Tvennt til viðbótar. Köttur sem varð lasinn eftir að hafa borðað eitthvað getur hafnað því í mörg ár, svo aldrei byrja á nýju fóðri sama dag og honum er illt, ekki heldur fóðri frá dýralækni. Bíddu þangað til hann er farinn að hressast. Og á fjölkattaheimili er kötturinn sem borðar illa oft ekki matvandur, hann kemst bara ekki að skálinni í friði. Aðskildar máltíðir í ólíkum rýmum, skálarnar teknar upp eftir tuttugu mínútur.

Sjö skref sem vinna matvendni til baka

Þetta tekur tvær til fjórar vikur og það gengur, ef ekkert skref er sleppt.

1. Dýralæknir hefur útilokað tennur, nef og sjúkdóm.
2. Mældir skammtar á föstum tímum, skálin tekin upp eftir hálftíma.
3. Engir aðrir kostir í boði.
4. Aldrei meira en dagur án matar.
5. Hita matinn og hræra í honum.
6. Nýja fóðrið sett inn hægt, á sjö til tíu dögum.
7. Þegar hann borðar aftur byrjar fjölbreytnin.

Þriðja og fjórða skrefið vinna saman og þar getur allt farið úrskeiðis. Að bjóða ekki eitthvað betra er þjálfun. Að svelta kött er hættulegt. Það er ekki það sama.

Fjölbreytni er forvörn: bitar, mauk, hlaup, þurrfóður í ólíkri kornastærð og ólíkir próteingjafar, allt í umferð frekar en eitt í heilt ár. Köttur sem þiggur margar áferðir er köttur sem hægt er að hjálpa þegar hann verður tíu ára og þarf sérfóður. Litlar pakkningar af mörgum gerðum eru betri byrjun en einn stór pakki. Blautmatur fyrir ketti og allt kattafóður eru hér.

Það sem enginn getur lofað

Enginn getur lofað að köttur taki tiltekið fóður. Matvendni fer ekki á einni viku, tvær til fjórar vikur er raunhæft. Og setningin um að hann taki það þegar hann verði nógu svangur er bæði röng og hættuleg hjá ketti.

Algengar spurningar

Tengt efni

• Blautmatur fyrir ketti
• Kattafóður
• Keramikskálar
• Skálar og drykkjarbrunnar