Hundurinn kemur úr hópi. Kötturinn kemur úr einlífi og hann veiðir einn, því bráðin er of lítil til að deila. Kettir geta búið saman og margir gera það vel, en það er samningur sem næst en ekki sjálfgefið ástand. Þeir völdu heldur ekki hvor annan, við gerðum það.

Þeir sættast ekki

Þetta er munurinn sem skýrir nánast allt sem fer úrskeiðis. Dýr sem lifa í hópi hafa leiðir til að sættast eftir átök. Kettir hafa þær ekki. Þeir leysa átök með fjarlægð. Þess vegna er ráðið um að láta þá leysa þetta sjálfa versta ráð sem hægt er að gefa. Það sem gerist er ekki sátt, það er að annar gefst upp.

Flest heimili setja nýja köttinn beint inn á gólfið fyrsta kvöldið. Kettirnir hvæsa, fólk segir að þeir verði að venjast hvor öðrum, og eftir viku er allt orðið rólegt á yfirborðinu. En annar hvor gafst upp, og heimilið situr með tvo ketti sem forðast hvor annan í mörg ár. Það er ekki hægt að laga eftir á nema með margfalt meiri vinnu en kynningin hefði kostað.

Áður en hann kemur inn

Undirbúningurinn er hálf vinnan. Allar auðlindir tvöfaldaðar og dreifðar: kassar, skálar, vatn, felustaðir, klórfletir og háir staðir. Reglan er einn á kött plús einn, og ekki hlið við hlið, því fjórar skálar á sama vegg eru ein staða sem einn köttur getur stjórnað. Það sem skiptir máli er að hvor geti borðað án þess að sjá hinn.

Eitt herbergi tilbúið fyrir nýja köttinn með allt sitt. Róandi vara komin í samband nokkrum dögum fyrr í því rými þar sem heimiliskötturinn er mest. Og gamli kötturinn missir ekkert. Hans staðir, hans kassi og hans daglegu venjur eru óbreytt.

Hæð er fjarlægð. Í íslenskri íbúð er sjaldnast pláss fyrir þá fjarlægð sem tveir kettir vilja á gólfinu, en hún er til uppi. Tveir kettir sem geta verið hvor í sinni hæð í sama herbergi eru ekki að mætast, þótt fjarlægðin sé einn og hálfur metri. Og engin leið má vera blindgata, því köttur sem kemst ekki fram hjá hinum á ganginum lærir að fara ekki þangað, og þá er hálft húsið farið.

Vika eitt: lykt og ekkert annað

Þeir sjást ekki. Þeir vita hvor af öðrum í gegnum hurðina og það er nóg til að byrja með. Skiptu á handklæðum eða teppum milli herbergja svo hvor lykti af hinum. Víxlaðu rýmum: leyfðu nýja kettinum að ganga um íbúðina á meðan sá gamli er inni í herberginu hans, og öfugt.

Gefðu báðum að borða sitt hvorum megin við lokaða hurð og færðu skálarnar nær með dögunum. Fóðrun við hurðina er sterkasta tækið í öllu ferlinu, því hún byggir jákvæða tilfinningu ofan á lyktina af hinum kettinum. Hvæsi annar hvor við hurðina er skálin færð aftur til baka. Þetta er ekki dagatal, þetta er svörun.

Vika tvö: að sjást án þess að ná til

Opnaðu hurðina á rifu sem þeir komast ekki í gegnum, eða settu grind í dyrnar. Nokkrar mínútur í senn, alltaf með mat eða leik í gangi. Endaðu á meðan báðir eru rólegir. Þetta er reglan sem allt hvílir á: hættu áður en eitthvað gerist, ekki eftir.

Opin sjónlína er ekki markmiðið. Markmiðið er að þeir geti verið í sama rými án þess að stara hvor á annan, því beint augnaráð milli katta er áskorun en ekki kynning.

Vika þrjú: sama rými

Fyrsta alvöru samveran er stutt og undir eftirliti. Hafðu eitthvað í gangi: máltíð, leik með tveimur veiðistöngum sitt hvorum megin í herberginu, eða nammi. Þeir eiga að vera uppteknir af einhverju öðru en hvor öðrum. Engar blindgötur, báðir þurfa að geta gengið burt og komist upp. Byrjaðu á fimm mínútum og lengdu hægt. Ekki loka þá saman og fara út úr rýminu fyrr en löngu síðar.

Merkin: áfram eða til baka

Áfram: báðir borða, báðir sofa á opnum stað, eyru fram, þeir hunsa hvor annan, forvitni án spennu.

Til baka: annar hvor hættir að borða, hættir að nota kassann, felur sig, hvæsir viðvarandi, eyru flöt, eða annar situr fyrir hinum á leiðinni einhvers staðar. Eitt merki úr seinni röðinni þýðir eitt skref til baka og nokkra daga í viðbót. Það er ekki mistök, það er hraðinn sem dýrin réðu við.

Standi þetta fast, farðu aftur í síðasta skrefið sem virkaði og vertu þar lengur. Athugaðu auðlindirnar upp á nýtt, því flest föst mál eru of fáir kassar eða of lítil hæð. Markmiðið er ekki að þeir verði vinir. Markmiðið er að þeir geti búið í friði, hvor á sínum stað, og það er raunhæft. Haldi átök áfram þrátt fyrir rétt umhverfi er það dýralæknir eða hegðunarráðgjöf, því verkur og veikindi koma fram sem árásargirni.

Leikur eða slagur

Leikur er þögull. Þeir skiptast á að vera ofan á, hléin eru mörg, eyrun eru fram og klærnar eru inni. Slagur hefur hljóð: hvæs, urr eða skræki. Eyrun eru flöt aftur, feldurinn er úfinn, og einn köttur vill komast undan og fær það ekki. Eitt hljóð breytir greiningunni.

Alvarlegustu vandamálin gera engan hávaða. Sá sem lætur undan hverfur. Hann liggur uppi á skáp allan daginn, kemur að borða þegar hinn er annars staðar og notar kassann sjaldnar en hann þarf. Hann er ekki rólegi kötturinn, hann er að forðast. Og þegar annar er of þungur og hinn of mjór á sama heimili er það nánast aldrei efnaskiptamunur. Það er aðgangur að matnum, og lausnin er aðskildar máltíðir með hurð á milli.

Börnin, hundurinn og fyrsta útiferðin

Barn sem er kennt þrennt gerir kynninguna auðveldari en nokkur vara: kötturinn kemur til þín, þú ferð ekki á hann. Þegar hann fer inn í felustaðinn er hann búinn með daginn. Og enginn tekur hann upp fyrstu vikurnar. Það er ástæðan fyrir því að sumir kettir verða hræddir við börn alla ævi.

Sé hundur á heimilinu gildir ein ófrávíkjanleg regla: kötturinn þarf leið upp og í burtu í hverju einasta rými þar sem þeir mætast, og hundurinn kemst hana ekki. Hundurinn í taumi innandyra fyrstu vikurnar. Kassinn og maturinn á stað sem hundurinn kemst ekki að, líka vegna þess að hundar éta úr kattakössum. Og aldrei skilja þá eftir eina saman fyrr en löngu eftir að allt lítur vel út.

Nýr köttur fer ekki út fyrr en hann er búinn að ákveða að þetta sé heimilið hans, og það tekur að minnsta kosti þrjár til fjórar vikur inni. Hjá fullorðnum kött af öðru heimili er það oft tveir mánuðir. Köttur sem er hleypt út of snemma fer að leita að gamla staðnum sínum. Merkið er einfalt: hann kemur hlaupandi þegar þú kallar á hann inni. Fyrsta ferðin er rétt fyrir máltíð, þú úti með honum, stutt, og hann kallaður inn í matinn. Það er líka æfingin sem sækir hann heim seinna. Örmerktur, geldur og með ól sem gefur eftir með merki og símanúmeri, því örmerkið finnst aðeins hjá þeim sem á lesara en símanúmerið les hver sem er. Sveitarfélögin gera kröfur um örmerki, ól með merki og ormahreinsun, og þær eru ólíkar eftir stöðum, svo kíktu á síðu þíns sveitarfélags.

Algengar spurningar

Tengt efni

• Kattaklósett
• Róandi vörur
• Klórur og klifurtré
• Hálsólar fyrir ketti